Tag: Warner Brothers

mijnpolen.nl, Blog#65

Blog#65: 1939-1945: pro-Sovjetbeleid van de Amerikaanse administratie, communisten in Hollywood en hun strijd tegen Polen. Deel 4: Anti-Poolse propaganda in de Amerikaanse films

Geen of verkeerde voorstellingen van de Polen voor de oorlog

Ondanks het feit dat Polen 4% van de vooroorlogse bevolking in Amerika uitmaakten, kwamen zij noch in de films noch in de TV-series voor.

Hollywoods’ voorstellingen van de Poolse gemeenschap vóór de Tweede Wereldoorlog bestonden uit bizarre, barbaarse indringers, kort en “donker getinte” vreemdelingen.

De filmcriticus van Warschau, Jerzy Bossak schreef in 1938: “Onder deze omstandigheden nemen de Poolse thema’s in de buitenlandse films onvermijdelijk een vorm van propaganda aan, gericht tegen Polen en de Polen. Een bewust en opzettelijk laster doet minder kwaad, schreef hij, dan de films, die zonder vijandige bedoelingen zijn gemaakt, die de wereld rondgaan en overal de onwetendheid roekeloos verspreiden“. (1)

Het Bureau of Motion Pictures (BMP) bepaalde het beeld van de oorlog 

Tijdens de oorlog mocht het imago van Polen geen negatief effect hebben op Moskou, en het Bureau of Motion Pictures (BMP) bewaakte het werkkader van de filmstudio’s.

Een voorbeeld is “The Song of Russia” van de Metro-Goldwyn-Meyer. Het pact tussen Hitler en Stalin [Ribbentrob-Molotov] moest een noodmaatregel zijn in de Russische strijd tegen het fascisme, en de Sovjet-invasie van Finland en Polen zou een daad van (zelf)verdediging zijn. (2)

Aanval op Dieppe, 1942. Bron: historiek.net.jpg

In de film ‘The White Cliffs‘ van dezelfde producent, die over de slag om Dieppe*) ging, verzocht de BMP om de Russen in de film op te nemen, ook al vochten de Russen daar niet. De Poolse marine- en landmacht vochten er wel, waar ze zware verliezen leden. De Polen werden echter uit de film weggelaten. (3)

Zowel de BMP als de OWI (Bureau voor Oorlogsvoorlichting) zorgden voor het positieve beeld van de buitenlanders en hun regeringen in de Amerikaanse films. Om de Russen voor het Amerikaanse publiek overtuigender te maken, moesten ze in de Amerikaanse films humoristische mensen voorstellen. (4)

De BMP als de OWI overlegden alles met de Russische ambassade, en drongen bij de filmproducenten aan om hetzelfde te doen bij andere buitenlandse zaken. Dit betrof echter Polen niet. De negatieve beeldvorming over Polen, zijn regering, zijn leger en zijn bevolking is nooit op een berisping van het BMP gestuit. (5)

Bijvoorbeeld de naam van een negatief personage in “Casablanca” van Warner Brothers mocht geen verwarring veroorzaken en duidelijk Italiaans (As-alliantie **)) klinken. Warner Brothers had dit soort dilemma’s niet als het over het beledigen van Polen ging. (6)

Warner Brothers gebruikte opzettelijk twee voor het Poolse volk dierbare namen, Kościuszko en Pulaski, op een beledigende manier.

Kościuszko en Pulaski zijn niet zomaar Poolse namen. Ze zijn net als Lincoln en Washington een begrip zowel in Polen als Amerika. Warschau verbood de films van Warner Brothers en achtte Warner Brothers schuldig aan de “belediging” van de Poolse natie en de “anti-Poolse propaganda”. (26)

Wat de Poolse regering deed, was geen uitzondering. Ook andere landen verboden de films van Warner Brother om politieke redenen. (27) Harry Warner noemde de Poolse regering “antisemitisch”. (26) Desondanks heeft hij delen van de film opnieuw opgenomen en later zijn verontschuldigingen aan de Poolse regering aangeboden. (26)

De Poolse strijdkrachten bestonden niet als categorie, ook niet voor het toetsingsbureau (Motion Picture Producers and Distributors of America, MPPDA). In zijn dagelijkse verslagen keek het bureau naar de titels, de producenten en de manier waarop de oorlog in beeld werd gebracht als de belangrijkste beoordelingscategorieën. Ze vroegen of de film Amerikaanse, Britse, Canadese, Australische, Chinese, Russische, Italiaanse, Japanse en andere strijdkrachten toonde … maar niet de Poolse. (7)


De Polen werden in de Amerikaanse films regelmatig afgeschilderd als geestelijk instabiel, incompetent, verachtelijk, hersenloze schurken, lafaards, verraders, verwaand en nazi-sympathisanten, de Poolse regering beschuldigd van appeasement en fascisme, alles zonder een woord van bezwaar van het BMP  (5)

In ‘None Shall Escape‘ staan zinnen over de Polen, zoals ‘het zijn geen mensen, het zijn honden. Maar goede honden. Ze kunnen getraind worden‘. Het is ondenkbaar dat BMP zou toestaan dat een producent over een andere natie op deze wijze kon spreken. (5)

De grootste filmstudio’s in de oorlogstijd

logo Warner Brothers studio
Bron: printerest.com.jpg

Warner Brothers was in de oorlog bekend van progressieve films (8) en had de meest hartelijke relatie met BMP.

In augustus 1940 kondigde Jack Warner aan dat hij “elke film zou maken die de regering wil, koste wat het kost“. In de herfst van 1940 bespraken Mallet en Harry Warner plannen voor toekomstige samenwerking van Hollywood met de regering. BMP was van mening dat Warner Brothers “de betekenis van de wereldgebeurtenissen had begrepen“. Harry Warner was ‘Roosevelt’s man in Hollywood’ (9)

universal pictures 1942, logo
Bron: youtube.com
paramount pictures logo
Bron: logo-timeline-wikia.com
columbia pictures, 1944 logo
Bron: youtube.com

De Paramount huurde linkse scenarioschrijvers in. Columbia was links en pro-Russisch, net als Universal. (10)

Producenten zoals Louis B. Mayer van MGM en Twentieth Century-Fox waren niet links, maar zij letten op hun eigen financiën. Ze maakten dus ook films voor de politieke doeleinden om tijdelijk aan de vraag in de oorlogstijd te voldoen (11)

metro-goldwyn-meyer, logo 1942
Bron: youtube.com
20th century fox, 1942 logo
Bron: youtube.com

Warner Brothers was een absolute bron van anti-Poolse propaganda. “Zij zijn verantwoordelijk voor het anti-Poolse ‘In Our Time‘, ‘Edge of Darkness‘ en de schaamteloze ‘Mission to Moskow‘.” (8)

Alsof ze de schuld van een tegenspoed van hun families bij de Polen zochten, die ook slachtoffer waren van de tsaristische onderdrukking, en niet bij de Russen. Jack Warner ontmoette later beroemde Polen, zoals Nizynski, Shalom Ash, Paderewski, Marie Curie-Skłodowska, David Ben-Gurion, of Artur Rubinstein, maar hij wilde niet met hen praten, hij ‘wilde het niet weten‘. (12)

Bezetting als satire, Sovjet-propaganda en de historische onzin

Volgens Biskupski, had Hollywood genoeg materiaal om eerlijke films over Polen in de oorlogstijd te kunnen maken. Gezien de ideologische setting in Hollywood en een duidelijke aversie tegen Polen moest de uitkomst zwak en gemeen worden.  

“None Shall Escape”, tegen beter weten in?
none shall escape, film 1944
Bron: en-wikipedia.org

De “None Shall Escape” doet geen poging om het Poolse verzet te prijzen, schrijft Biskupski, geen enkele Amerikaanse film heeft dat ooit gedaan. Maar het is geen aanval op de Polen, in tegenstelling tot de ‘In Our Time‘. Polen is hier slechts een achtergrond voor het lijden van Joden, en de film speelt zich af in het westen van Polen, ver van de betwiste oostgrenzen. (13)

De scenarioschrijver heeft zijn best gedaan om de Polen en de “goede” Duitsers af te schilderen als gelijkwaardige slachtoffers van het nazisme. Uiteindelijk was de film een oproep aan de “Verenigde Naties” om de oorlogsmisdadigers te straffen. (13)

De regisseur van “None Shall Escape“, Andre DeToth wist van de verschrikkingen van de oorlog in Polen. Hij bevond zich in augustus 1939 in Warschau, waar hij een deel van de september-campagne filmde. Toth was zo geschokt door wat hij zag dat hij er een halve eeuw niet over sprak. In 1994 begon hij in zijn memoires daarover te schrijven, nog steeds niet in staat om op te schrijven wat hij zag. Kort voor zijn dood vertelde hij, dat:

“de Duitsers dwongen hem gruwelijke scènes te filmen, ‘het was zo afschuwelijk toen ze de uitgehongerde mensen bijeenbrachten en hen als honden sloegen. Toen de camera’s draaiden, riepen ze “lachen! glimlachen!” En de mensen glimlachten en ze gaven hen brood. Dan stopten ze de camera’s. “Genoeg!” en de soldaten pakten de mensen het brood af. Ze toonden deze dingen in heel Duitsland, over de hele wereld’.” (14)

“To Be Or Not To Be”, Duitse bezetting als satire
to be or not to be, film 1942
Bron: americanuestra.com

To be or not to be” uit 1942 is een satirisch portret van de bezette Warschau en de ellende van de Joden. Geen enkele andere Hollywood-film over de Duitse bezetting had karakter van een satire.

Bosley Crowther schreef in de New York Times dat de film “bedoeld was om een aanstoot te geven“. “Om het lijden van Warschau als achtergrond te gebruiken voor zo’n clownsstreek was ‘walgelijk”, schreef hij. (15)
De producenten, Ernst Lubitsch en Alexander Korda wilden de Polen voorstellen als een volk die de ‘Amerikaanse aandacht onwaardig’ is. Alle Poolse inspanningen in de oorlog worden in de film tot een onbelangrijke voetnoot gereduceerd. De conclusie moest zijn: Polen zijn onbelangrijk en niet in staat zich aan het moderne wereld aan te passen, de belangrijke beslissingen worden overgelaten aan de Britten. In deze film heeft bijna niemand van Poolse afkomst gespeeld. (16)

“In Our Time”, vijandig, vol met Sovjet-propaganda en historische onzin 
in our time, film 1944
Bron: en.m.wikipedia.org

In Our Time” stelde Polen in een verschrikkelijk daglicht, precies zoals de scenarioschrijvers het bedoeld hadden. (17)

Howard Koch en Ellis St. Joseph gebruiken in de film directieven van de Komintern tegen Polen. (18)   

De beschuldiging dat de vooroorlogse regering in Polen en haar opvolger, de regering in ballingschap in Londen, product waren van een corrupte aristocratie, niet representatief voor de meerderheid van de bevolking, was een Sovjet-propaganda, die sinds 1939 werd herhaald als rechtvaardiging voor een aanval op Polen (19), en een excuus om de wettige Poolse regering door “een ander” te vervangen. (20)

De film was een aanval op de belangrijke Poolse waarden zoals patriottisme en katholicisme. De Poolse familie werd uitgebeeld als broeinest van bijgeloof en onwetendheid, en het Poolse platteland als feodaal. De “In Our Time” prijst de Sovjet-Unie als modern en vrij land. (21)

Terwijl de Poolse landhuizen juist een enclave van moderniteit waren. De adel had het algemeen welzijn voor ogen, en de vooroorlogse landeigenaren speelden een belangrijke rol in de landbouwverenigingen. Hun landgoed was het centrum van geavanceerde landbouwtechnologie, en het culturele leven op het platteland. 
Verder zijn er geen Duitsers of Italianen in deze oorlogsfilm te bekennen, voor Koch zijn het dus de Polen de nazi-fascisten in de film. (18)

Warner wist wat hij deed en de BMP tolereerde het.

In 1944 had Moskou alle karten in de hand

Dit alles was geen toeval. De film “In Our Time” ging in première in februari 1944, een jaar na Katyń en na het verbreken van de diplomatieke betrekkingen met Moskou.

katyn massacre, basc facts, poland.pl
Enkelen uit 22.000 vermoorden in Katyn, Katyn massacre, basic facts. Bron: poland.pl

Moskou weigerde de wettige Poolse regering te erkennen. De Amerikanen bezweken onder deze druk en ze lieten de Poolse regering in ballingschap vallen. De film verschafte een rechtvaardiging voor een dergelijke daad.

Gen. Sikorski among soldiers of polish army in France
Gen. Władysław Sikorski bij de soldaten van het Poolse leger in Frankrijk

Op 3 juli werd generaal Sikorski, de eerste minister van Polen, vermoord.  In november bespraken Churchill, Roosevelt en Stalin Poolse zaken zonder Polen. (22)

real history of death of general Sikorski, foto van het vliegtuig in de zee in Gibraltaar
Gibraltar, plek van de dood van generaal Sikorski. Bron: fpp.co.uk

Uit de recensies blijkt duidelijk dat de film van Koch en St. Joseph een politieke aanval was. Net toen het Amerikaanse publiek moest kiezen of Warschau of Moskou steunen, presenteerde Hollywood een beeld van Polen dat verwerping verdiende. (20)

En zelfs als dit alles waar zou zijn geweest?

Biskupski vraagt zich in zijn boek af, zelfs als alles, wat de filmindustrie in de oorlogstijd over Polen presenteerde waar zou zijn geweest, waarom dan Polen op deze wijze aan de schandpaal nagelen? Vooral in 1943-44 toen er geen twijfel over het lijden van het land bestond en de regering in ballingschap onder uiterst moeilijke omstandigheden werkte? (20)

Dezelfde scenarioschrijvers (Koch, St. Joseph) werkten aan ‘Joan of Paris‘, de Fransen werden op een zeer vleiende manier voorgesteld. Zelfs Italië, een vijandige mogendheid, werd gunstiger uitgebeeld dan Polen. (23)

Op hetzelfde moment dat Warner Brothers een film over Polen maakten, werkten ze ook aan de ‘Mission to Moscow‘, waarin ze hun best deden om Amerika’s andere bondgenoot, Sovjet-Rusland, op een vleiende manier in beeld te brengen. (23) Warner Brothers hield zorgvuldig toezicht op de productie van “Mission to Moscow“, hij nam persoonlijke beslissingen over controversiële kwesties. (24)

Volgens Biskupski had de communist Ring Lardner Jr. gelijk toen hij zei dat de Warners, net als andere studiomanagers, “opzettelijk films maakten die gunstig waren voor de USSR, [en na 1945] probeerden ze het te ontkennen.” (25)

Bittere teleurstelling
Jalta, 1944, churchill, roosevelt en stalin
Jalta, 1944 – Churchill, Roosevelt en Stalin.
Bron: answers.yahoo.com

Eind 1943 worden de territoriale en politieke eisen van de Sovjets duidelijk en agressief. In 1944 bezetten zij Polen en installeerden een marionetten regime in plaats van een wettige Poolse regering.

Na 1944 wilden de Amerikanen en de Britten dat Polen uit de publieke belangstelling verdween. Hun overeenkomst in Teheran en Jalta, waar over het lot van Polen werd beslist in afwezigheid van de Polen, was een kopie van de Conferentie van München [uit 1938], die Hollywood had vaak veroordeeld, maar hier niets van vermeldde. (29)

Pas later begon de wereld aan het moraal van de Sovjets te twijfelen.

In de naam van God, voor onze en jullie vrijheid, de motto van Poolse soldaten
“In de naam van God, voor onze en jullie vrijheid”, de motto van Poolse strijders. Bron: common.wikimedia.jpg

De Polen vochten met hart en ziel, te land, ter zee en in de lucht, aan de zijde van de geallieerden. Met een motto ‘voor jullie en onze vrijheid!’ toonden de Polen hun solidariteit aan het Westen en de wereld. Zoals Poolse koning Sobieski bevrijdde Europa van de Turken in 1683. Zoals Kościuszko i Pulaski vochten naast Washington in de burgeroorlog in de VS. Dezelfde solidariteit toonden Poolse soldaten in de Tweede Wereldoorlog.

Washington, Kosciuszko i Pulaski, "voor onze en jullie vrijheid", burgeroorlog in de VS
Washington, Kosciuszko i Pulaski, “voor jullie en onze vrijheid”, burgeroorlog in de VS. Bron: wieszcz.pl

Het moest een niet te beschrijven teleurstelling zijn geweest, toen het tegen het einde van de oorlog bleek, dat hun land in Jalta aan de Sovjets werd verkocht, en dat ze geen kans meer hadden om naar huis terug te keren. Ze werden zelfs niet uitgenodigd voor de overwinningsparade.


Vorige blog: Deel 3: Hollywood’s Joden en hun verleden

Volgende blog: Deel 5: Feiten over Polen

Meer lezen/zien:

Culture.pl, Touching world war II survivor testimonies: ‘3. Nowhere to go at the end of the war: https://culture.pl/en/article/6-touching-world-war-ii-survivor-testimonies

Blog#44: De oorlog, die het lot van de wereld veranderde

Blog#26: Tweede Wereldoorlog, vernietiging van de Poolse elites

operatie Jubilee, augustus 1942, kaart
Operatie Jubilee, augustus 1942. Bron: manivelleflamande-blogspot.com

*) De aanval op Dieppe, ook bekend als De slag om Dieppe of Operatie Jubilee, was een geallieerde aanval op de door de Duitsers bezette havenstad Dieppe, gelegen aan de noordelijke Franse kust, tijdens de Tweede Wereldoorlog, die plaatsvond op 19 augustus 1942. Bron: Wikipedia (NL)

axis powers
Asmogendheden. Bron: studylib.net.jpg

**) As-mogendheden, ook wel de ‘as’ genoemd, vormden voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog een alliantie, waarvan de kern bestond uit Duitsland, Italië en Japan. De term werd voor het eerst gebruikt door de Italiaanse dictator Benito Mussolini in november 1936 toen hij sprak over een as Rome-Berlijn nadat Italië en Duitsland een vriendschappelijk verdrag hadden getekend. Bron: Wikipedia (NL)

Bronnen:

Hollywood's war with Polen, Biskupski

Poolse versie van het boek van Mieczysław B.B. Biskupski: “Hollywood’s war with Poland 1939-1945“, The University Press of Kentucky, 2010; Internet verkoop: fijorre@fijorr.com/www.fijor.com – prof. M.B.B. Biskupski is een Amerikaanse historicus aan Central Connecticut State University, VS:

(1) pag. 64-65

(2) pag. 138

(3) pag. 143-144

(4) pag. 140-141 

(5) pag. 142-143

(6) pag. 142, voetnoot nr 22

(7) pag. 145

(8) pag. 334

(9) pag. 135-136

(10) pag. 335

(11) pag. 340

(12) pag. 363

(13) pag. 195

(14) pag. 196/cytaat uit: Francis P., Wise Guys: A Virtual Roundtable with Three Americam Filmmakers of an Extremely Rare Vingage, ‘LA Weekly”2.05.2002 http://www.laweekly.com/2002-05-02/film-tv/wise-guys

(15) pag. 149

(16) pag. 154

(17) pag. 181 

(18) pag. 177

(19) pag. 183

(20) pag. 189

(21) pag. 167

(22) pag. 184

(23) pag. 190

(24) pag. 370, voetnoot nr 40

(25) pag. 371, voetnoot nr 42

(26) pag. 372

(27) pag. 372, voetnoot, 44

(28) pag. 372, voetnoot, 45

(29) pag. 106-107

mijnpolen.nl_Blog#62

Blog#62: 1939-1945: pro-Sovjetbeleid van de Amerikaanse administratie, communisten in Hollywood en hun strijd tegen Polen. Deel 1: Introductie

Filmindustrie als manipulatiemiddel

Nog voor de opkomst van de televisie, speelde filmindustrie in Amerika een zeer belangrijke rol in het vormen van meningen en het creëren van het beeld van de wereld. Het was een bron van zowel informatie als vermaak.

Film was geliefd en hij beïnvloedde de smaak en opvattingen van mensen. 74% van de Amerikanen ging één keer per week naar de bioscoop, en sommigen vaker, het kwam op 80 miljoen kijkers per week.

‘(…) De meeste kijkers geloofden wat er op het scherm werd getoond, zoals in de Evangeliën’. ‘(…) Waarschijnlijk realiseerden maar weinig kijkers zich dat iemand hen manipuleerde. Het heeft zeker de schaal van succes vergroot.” (1) Carl Sandburg noemde Hollywood ‘de grootste onderwijsinstelling’. (2)

De Amerikaanse films beeldden niet alleen een oorlogsdrama of een gewapend conflict af, maar ze probeerden ook, “de doelen van de oorlog te definiëren”. Uiteindelijk probeerden ze politieke programma’s te maken, of op zijn minst publieke steun voor ze te creëren“. (3)

Polen in de vooroorlogse Amerikaanse films

De lijst met Poolse helden in de vooroorlogse Amerikaanse cinema blijft verwaarloosbaar, zelfs als we rekening houden met de personages die de Polen zouden moeten voorstellen, en die geen nauwkeurig uitleg gaven over wie een Pool/Poolse was. Volgens Ian C. Jarvie, “filmsterren” waren meestal ‘Amerikanen’ zonder specifieke etnische kenmerken” (4)

Gilda Gray
Gilda Gray, bron: tumbrl.com
Pola Negri
Pola Negri, bron: geni.com-people-pola-negri

Er waren er een paar die korte carrières maakten in Hollywood, maar niemand wist dat ze Pools waren. We hebben het o.a. over Gilda Gray (Marianna Michalska), Pola Negri (Apolonia Chalupiec) Carole Landis, of Jean Parker.

John Hodiak, bron: whosdatedwho.com
Tom Tyler
Actor Tom Tyler, bron: Corbis via Getty Images

John Hodiak was de enige van de weinige acteurs van Poolse afkomst die een grote rol speelde in romances.

Bolesław Ryszard Srzednicki
Bolesław Ryszard Srzednicki, bron: goodreads

Tom Tyler (Wincenty Markowski) had de langste carrière.

Er waren ook in Amerika Poolse regisseurs zoals Ryszard Bolesławski (Bolesław Ryszard Srzednicki). Binnen een paar jaar maakte hij veel belangrijke films en had een reeks aan boeken gepubliceerd.

Ryszard Ordynski
Ryszard Ordynski, bron: ipsb-lolab.pl

Ryszard Ordyński, was voor de Tweede Wereldoorlog een hoog aangeschreven regisseur in Polen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werkte hij als theaterregisseur bij de Metropolitan Opera in New York. (5)

Feiten uit de Tweede Wereldoorloog en de Hollywood-mythen

  • Duitse en Sovjet invasie van Polen in 1939
Invasie van Polen. Bron: ancientpages.com

De massale Duitse en Sovjet invasie van Polen in 1939 werd op een uitzonderlijk barbaarse manier tot stand gebracht. Voor Hollywood bestond het echter nie.
Hollywood negeerde veel belangrijke aspecten van de Poolse betrokkenheid bij de oorlog. Bepaalde uitspraken over Polen zijn ongegrond en nemen een belangrijke plaats in de Hollywoodversie van het verloop van de oorlog.

Invasie van Polen in kaart. Bron: bumblr

In het Hitler-Stalin-akkoord, bekend als het Ribbentrop-Molotov-pact, samen met het geheime protocol over Polen, ging het om een lange termijn samenwerking tussen Duitsland en Rusland. Het betrof de vierde opdeling van Polen, invloedssferen in elke staat in de Baltische regio, en de strategie van het isoleren van Polen voor zijn gemakkelijke nederlaag. De Hollywood-communisten promootten het Ribbentrop-Molotov-pact als een project om de vrede in Europa te redden.

Invasie van Polen, verdrijwing van de Poolse bevolking. Bron: historyextra.com

Onder andere de Britse onderzoekers stelden dat de daad van de Sovjets een schending was van het internationaal recht en van veel bestaande verdragen. De Sovjets antwoordden dat Polen de oorlog met Duitsland binnen een paar dagen verloor, en daarom “de Poolse staat niet meer bestond“. Zij rechtvaardigden hun daad door ‘hun broers’ in het oosten van Polen te moeten helpen. Het zou dus geen invasie maar een reddingsoperatie zijn geweest. (6)

Het was niets nieuws in de geschiedenis. Een soort gelijk argument gebruikte de Russische tsarina, Catharina de Grote in de achttiende eeuw als rechtvaardiging om Polen binnen te vallen.

De buurlanden van Polen, vooral Rusland en Pruisen vielen Polen in de achttiende eeuw aan omdat Polen de rechten van dissidenten en andersgelovigen zou hebben geschonden.

Laten we niet vergeten – zegt historicus, prof. Ryba – dat in Rusland en Pruisen dissidenten niet eens één tiende van de rechten hadden, die de andersgelovigen en ketters in de Poolse Republiek genoten.” (7)

Polen reageerde direct op de invasies met de nota van ambassadeur Wacław Grzybowski van 17 september 1939 en het communiqué van de Poolse regering van dezelfde dag. 

De Sovjet-rechtvaardiging voor de invasie is (red: helaas gebruikt Rusland deze nog vandaag) een ‘mengeling van leugens, onwaarheden en onzin‘. Maar leden van de Communistische Partij en vele andere linksen beschouwden de sovjetverklaringen decennia lang als waarheid.

Na de Sovjetaanval in Polen volgde er een golf van terreur en bloedbaden, er vonden massale arrestaties plaats. (6)

  • Hollywood negeerde de september campagne of beweerde dat ze eindigde na een paar dagen van symbolisch verzet

Polen hebben de capitulatie nooit ondertekend en bleven vechten tegen de twee vijanden, Duitsers en Russen, die hadden meegewerkt aan de vernietiging van Polen.
De verliezen die de Polen aan de Duitsers in september 1939 toebrachten, waren vergelijkbaar met of groter zelfs dan de verliezen die de Duitsers leden in 1940 door de gecombineerde strijdkrachten van Frankrijk, België, Nederland en Groot-Brittannië. Deze landen hadden negen maanden om zich voor te bereiden. Polen werd onverwachts en van twee kanten aangevallen, zonder een mogelijkheid van volledige mobilisatie.

De Poolse verliezen waren enorm: 200.000 doden en gewonden, 600.000 gevangen genomen, verliezen van burgers en schade veroorzaakt door de Sovjets. De gevechten gingen door, er werd een ondergronds leger opgericht, de Amerikaanse film-reconstructies van de oorlog informeerden hun kijkers er niet over. (6)

  • Sovjet-pers en Hollywood-films hand in hand

Al eind augustus 1939 ontstond in de Sovjetpers plotseling een onvriendelijke toon tegen Polen.

Toen de Polen zich hevig verdedigden, kreeg Polen de schuld voor het veroorzaken van de oorlog. Polen was een ‘gevangenis van de naties‘, ‘terreurbeoefend‘. Het beeld van Polen werd geschapen als feodaal land, gedomineerd door reactionaire landeigenaren.

Kort daarna begon Hollywood Polen al snel af te schilderen als een feodale samenleving waarin boeren door hun meesters werden geslagen.

Polen kon de aanvallen van twee van ’s werelds grootste militaire mogendheden niet overleven, ongeacht welke regering aan de macht zou zijn of welke strategie werd aangenomen. (8)

  • Poolse cavalerie tegen de Duitse tanks – oftwel eigen schuld dikke bult?

Er is geen basis voor de wijdverbreide mythes dat Polen haar eigen nederlaag versnelde, of zelfs veroorzaakte door de cavalerie-formaties tegen de Duitse tanks te gebruiken of door de vernietiging van het grootste deel van zijn luchtmacht op de grond toe te staan.

In de septembercampagne gebruikte men cavalerie om troepen in de buurt van de vijand te leveren, waar ze verder als infanterie vochten en verkenningsactiviteiten verrichten. In enkele gevallen toen de Poolse cavalerie in het veld met de Duitse eenheden botste, heeft het zich prima van deze uitdaging gekweten.

De luchtmacht was in het geheim verplaatst en voor de Duitse aanval bewaard gebleven, waardoor het de invasie met volle kracht het hoofd kon bieden. Ze vocht dapper totdat de middelen waren uitgeput en toen de Duitse opmars verdere vluchten onmogelijk maakte.

Met de verouderde vliegtuigen en opererend onder moeilijke, snel verslechterende omstandigheden, haalde de Poolse luchtmacht de verheerlijkte Luftwaffe in, en schoot evenveel vliegtuigen neer als ze verloor. Niettemin herhaalde Hollywood de mythe dat de Poolse luchtmacht op de grond was vernietigd. (9)

  • Poolse regering als bevoorrechten? fanatici? fascisten? land vol saboteurs?

Dergelijke aantijgingen, insinuaties, waren met elkaar verweven in Hollywood-films en volkomen ongegrond.

Ten tijde van de inval in Polen bestond de Poolse regering voornamelijk uit mensen van bescheiden afkomst, waaronder veel officieren.

Poolse regering in ballingschap. Bron: historia.org.pl

De president was een vooraanstaand wetenschapper, de opperbevelhebber, de zoon van een arm gezin, een minister van buitenlandse zaken, een soldaat, wiens vader een provinciale advocaat was.

Er waren geen landheren in het kabinet en slechts een paar in de diplomatieke dienst. De aristocratie speelde een marginale rol in de publieke aangelegenheden. De meeste prominente figuren in de regering waren gematigde politici, van wie velen voorheen socialisten waren.

De regering in ballingschap werd gevormd door generaal Władysław Sikorski, ook een man van een bescheiden afkomst en politiek gematigd. Hetzelfde gold voor zijn administratie.

De beschuldiging dat Polen werd geregeerd door religieuze fanatici en aristocraten, die los staan van de gewone Polen, heeft geen grond.

Ter vergelijking, in de administratie van Roosevelt, en niet te vergeten de Britse regering bestond bijna volledig uit de rijken en bevoorrechten.

Er was geen pro-Duitse sympathie in het vooroorlogse Polen.

De fascistische partijen bevonden zich in de marge, appeasement werd afgewezen als strijdig met de eer van Polen. Een dergelijk beleid was iets typisch voor Groot-Brittannië en Frankrijk, en Hollywood schreef het later toe aan Warschau. 
De nationale minderheden dienden hun vaderland trouw ondanks de gespannen betrekkingen in het interbellum.

De bevolking, met uitzondering van enkele Duitsers en Oekraïners, was verenigd en stevig. Op de Poolse militaire begraafplaatsen vindt men ook de sterren van David en orthodoxe kruisen, van de Joden, Oekraïners en Wit-Russen, die stierven voor Polen. Het is niet waar dat Polen vol saboteurs zat. (10)

Amerikanen wisten niets van Polen

In de voororloogse films waren er geen vermeldingen van Polen.

Van de talrijke immigrantengemeenschappen die rond de eeuwwisseling naar Amerika kwamen, waren Ieren, Joden, Italianen en Polen – alleen de laatste groep werd door Hollywood genegeerd.” (11)

Tot 1928 maakte Hollywood veel films over verschillende etnische groepen in de VS. Amerikanen waren bijv. gefascineerd met Kozakken en revolutionairen. Een groot aantal Russen werkte ook in de filmindustrie. Hollywood had dus al een goed ontwikkelde traditie die bevorderlijk was om de Russen gunstig te presenteren, toen het tijdens de oorlog de Sovjet-Unie begon te verheerlijken. (12)

Hollywood negeerde Polen ook tijdens de Tweede Wereldoorlog, wat de aandacht en verbazing trok van het Federaal Bureau voor het volgen van de filmindustrie in de Verenigde Staten. (13)

Het lijden van Europa werd de Amerikaan niet getoond door het beeld van Polen, dat een handig en welsprekend voorbeeld zou zijn, maar door Tsjech-Slowakije, Noorwegen en Frankrijk, die in deze rol op zijn best onhandig uitvielen“. (14)

De Amerikaanse publieke opinie gaf niets om Polen. De inval in Polen in 1939 wekte nog medeleven. Na 1941 en na de toetreding van de Sovjet-Unie tot de oorlog tegen Duitsland veranderde het zijn houding.
De Sovjet-Unie werd bewonderd en gerespecteerd. Polen daarentegen werd gezien als het enfant terrible van de geallieerden.

De situatie verslechterde na 1943, na het bloedbad in Katyn, onweerlegbaar bewijs van Sovjet misdaden. De Amerikaanse publieke opinie deelde het standpunt van de Russen dat de Duitsers de daders waren. De Polen door gerechtigheid te eisen brachten alleen de geallieerden schade toe, vond men. Toen Stalin de diplomatieke betrekkingen met Polen verbrak, bevonden de Polen zich in een isolement. De Amerikaanse publieke opinie gaf de Polen hier bijna volledig de schuld van. (15)

Polen moest vergeten worden

Polen moest genegeerd en haar belangrijke inbreng in de oorlog gemarginaliseerd worden. Daar hadden drie groepen belang bij.

  • de administratie van Roosevelt wilde geen negatieve aandacht voor de Sovjets, wat snel zou gebeuren als hun misdaden tegen Polen aan het daglicht kwamen
  • internationaal links haatte Polen als een vijand van Sovjet-Rusland, omdat Polen de expansie van het communisme aan de poorten van Warschau in 1920 stopte
  • ironisch genoeg wilden Hollywood’s Joden geen discussie over Duits antisemitisme of Holocaust. Als het niet mogelijk was om het onderwerp ‘Polen’ te vermijden, dan het zo te presenteren dat het geen sympathie wekte. Hollywood negeerde het lot van de Poolse Joden tijdens de oorlog volledig. (16)

In 1940-41 deporteerden de Sovjets de Joden. 60% van hen sprak Pools, 20% Jiddisch/Hebreeuws, de rest sprak Oekraïens of Wit-Russisch. Het totale aantal gedeporteerden is controversieel, de schattingen liggen tussen de 350.000 en 1,7 miljoen mensen. De mortaliteit was meer dan 30%. Hollywood vermeldde er niks over en bleef veel films wijden aan Noorwegen en Tsjech-Slowakije. (17)


Volgende blog: Blog#63: 1939-1945: pro-Sovjetbeleid van de Amerikaanse administratie, communisten in Hollywood en hun strijd tegen Polen. Deel 2.

Vorige blog: Blog#61: De antwoorden op de problemen van nu schuilen diep in het verleden

WORDT VERVOLGD
Meer lezen:

Blog#35: Drie genocides op de Poolse bevolking in de Tweede Wereldoorlog. Deel 1: samenwerking van de Gestapo en de NKWD

Lange traditie van vrijheid en tolerantie in Polen en het ontstaan van de anti-Poolse propaganda.

Vanaf de achttiende eeuw doen de vijanden van Polen er alles aan om Polen hun elite te ontnemen. Vooral Russland was buitengewoon medogenloos.

Bron: 

Poolse versie van het boek van Mieczysław B.B. Biskupski: “Hollywood’s war with Poland 1939-1945“, The University Press of Kentucky, 2010; Internet verkoop: fijorre@fijorr.com/www.fijor.com – prof. M.B.B. Biskupski is een Amerikaanse historicus aan Central Connecticut State University, VS:

(1) Robert Fyne merkte op, dat: “afgezien van een paar cynici, grappenmakers of eggheads, geloofden de meeste kijkers wat er op het scherm werd getoond, zoals de evangeliën. Deze aanname is natuurlijk niet verifieerbaar.”, idem, pag. 21

(2) idem, pag. 22/inleiding

(3) idem: uitspraak van Arthur F. McClure

(4) idem, voetnoot, 1, pag. 37

(5) idem, pag. 46-47

(6) idem, pag. 96-97

(7) Prof. M. Ryba: “Odkłamać wczoraj i dziś”/Polska versus sąsiedzi: Tradycje polskiej tolerancji i antypolska propaganda, pag.: 202-205 [Correctie van de valse interpretaties van de Poolse geschiedenis]

(8) Poolse versie van het boek van Mieczysław B.B. Biskupski: “Hollywood’s war with Poland 1939-1945“, pag. 98

(9) idem, pag. 98-99

(10) idem, pag. 99-100

(11) idem, pag. 52

(12) idem, pag.50

(13)idem, pag. 24-27/introductie

(14) idem, pag. 27

(15) pag. 22-23/introductie

(16) idem, pag. 359-360

(17) idem, pag. 102-103

mijnpolen.nl