Tag: Pruisen

Poolse elites en hun lot

Blog#23: Vernietiging van Poolse elites. Deel 1.: methodes in de negentiende eeuw

 

Het woord elite komt uit het Latijns eligere en betekent ‘uitkiezen’. Het is een groep mensen die op basis van haar capaciteiten, kennis en bevoegdheden gekozen wordt om het land te leiden (2). Het zijn de machtigste, rijkste en best opgeleide mensen van de bevolking (1). Geen maatschappij kan zonder elite bestaan, een sterk en soevereine staat heeft zijn elite nodig.

 

Nederland heeft haar koninklijke familie en de leiders van het land. Het is ook ondenkbaar dat iemand deze vooraanstaande mensen zou kunnen bedreigen. Ooit heeft iemand uit protest een waxinelichtje tegen de koninklijke koets aan gegooid en volgens de Nederlandse wet was het een ernstig vergrijp. De dader kreeg ook een straf.

 

Polen bestaat sinds 1000 jaar. De Poolse Republiek (res publika = republiek, wat gemeenschappelijk is) als vrije staat, was altijd een land van voorspoed, tolerantie en mogelijkheden. Polen beschikte over de beste universiteiten en gaf leiding aan het Intermarum (landen tussen de Baltische en Zwarte zee).

 

200 jaar geleden heeft Polen zijn onafhankelijkheid verloren (delingen van Polen) en sindsdien hebben de vijanden van Polen alles in werking gesteld om Polen zijn elite te ontnemen. Tijdens de oorlogen werd de bestaande elite vernietigd en in de tijden zonder oorlogen lieten de bezetters niet toe dat de nieuwe elite kon ontstaan (2).

 

Tijdens de bezetting van Polen in de 19-de eeuw

 

Toen Polen zijn onafhankelijkheid in de achttiende eeuw verloor, wisten vooral Rusland en Pruisen dat de Poolse staat zonder elite zwak zou zijn (2). In Polen behoorde 12% van de bevolking tot adel. Voor de vergelijking in Engeland waren dat 3% en in Frankrijk 2% (3).

 

Vooral Rusland was buitengewoon meedogenloos. De Poolse adel werd gevangen genomen, vervolgd, en naar Siberië gedeporteerd. Het bezit van de rijkere adel werd geconfisqueerd (2).

 

De bezettende machten hebben toen de hele adel in staat van beschuldiging gesteld en ze gedwongen hun adellijke herkomst te bewijzen. De kansen waren al bij voorbaat ongelijk (4).

 

Deze operatie (red. I.V.: uit het Pools deklasacja) was vooral tegen de lagere Poolse adel gericht, die vaak naast de hogere adel woonde, eigen boerderijen had en kleine dorpjes vormde (2).

 

Een tientallen jaren durende strijd met de Russische autoriteiten om erkenning van hun rechten en privileges was in wezen de strijd om overleving en behoud van eigen identiteit. Vooral in een systeem zoals in Rusland waarin adel een duidelijke voorkeur van de tsaar in alle gebieden van het leven genoot.

 

Peter de Grote heeft in Rusland een overheidsdienst met klassen/rangen (14 bij elkaar) ingevoerd en ze op een militaire wijze, naar Mongools model, georganiseerd (6). Een mens zonder range had in Rusland geen sociale waarde en droeg een naam “overtallig” (5).

 

De Russen noemden deze operatie een modernisering van de structuur van de adel. In feite wilden ze hiermee hun eigen positie in de Poolse provincies versterken. In de lagere adel zagen ze, vooral sinds de novemberopstand (powstanie listopadowe 1831) de gevaarlijke vijand van Rusland. (…)

 

De uitsluiting van de adellijke stand en daarna een onvermijdelijke vermenging met de massa en de niet-Poolse bevolking zou ze onschadelijk moeten maken en hun invloeden verzwakken (4).

 

Na 1831 hebben 340.000 Polen hun rechten en privileges als gevolg van deze operatie verloren. Deze mensen hadden geen rechten meer, ze waren slaaf in Rusland. Dit brak de banden tussen de rijkere en de armere groepen van de Poolse bevolking en vernietigde hun cultuur en identiteit.

 

In de nieuwe situatie moesten ze ook voor 25 jaar het Russische leger in. Na zoveel jaren, ver van huis keerden ze terug als gebroken mensen.

 

De Russische autoriteiten creëerden bovendien omstandigheden waarin mensen elkaar konden verraden om hiermee de bescherming van de tsaar te winnen.

 

Tijdens de bezetting van Polen in de negentiende eeuw had de Poolse bevolking geen toegang tot cultuur, onderwijs en banen in de administratie. Alleen degenen die kennis van de Russische literatuur hadden, mochten tot de laagste, 14 klasse/range behoren.

 

Ondanks deze verschrikkelijke vervolgingen lukte het de Poolse gemeenschap te overleven, de nieuwe elite en de staat te vormen (red. IV: Poolse Republiek II, 1920-1939). De Tweede Wereldoorlog heeft dit proces onderbroken (2).

 

In zijn boek over Polen schrijft James A. Mitchener, “dat Polen zoveel drastische omwentelingen kon overleven, is een bewijs van zijn onbedwingbare vrijheidszin” (3).

Volgende blog: Poolse Onafhankelijkheidsdag, 11 november

Vorige blog: EU en haar vrijheidvijandige experimenten

 

Bronnen:
Omslagfoto bij de blog op basis van:
  1. Intelligenzakzion – Prusy Zachodnie: wikipedia.png
  2. thenowypolskishow.co.uk_ignacy-jan-paderewski.jpg
  3. zaproszenie Katyn-rewers-muzeum-historii i militariow-jelenia gora.jpg
  4. 1-32795_m_instytut pamieci narodowej.jpg
  5. zaglada polskich elit – Akcja AB Katyn_ipn.gov.pl
(2) “Metody niszczenia elit polskich”, lezing van prof. P. Jaroszynski in Chicago: https://youtu.be/Zh0qLdPWYfE
(3) James A. Mitchener “Polen”
(4) Jolanta Sikorska-Kulesza, “Deklasacja drobnej szlachty na Litwie i Bialorusi w XIX wieku”
(5) Adam Mickiewicz, “Dziady”, Objasnienia poety: http://literat.ug.edu.pl/dziadypo/0018.htm
(6) WikiBooks, Materialy do nauk administracyjnych/Rosja w XVIII wieku:
karikatuur van het Congres van Wenen

Blog#20: Deling van Polen in de 19-de en 20-te eeuw – deel 1: tussen het Congres van Wenen en het Ribbentrop-Molotow-pact

Congres van Wenen 1814-1815
Dankzij de Poolse betrokkenheid bij Napoleon en het (red. IV: dankzij hem) ontstaan van het hertogdom Warschau, werd Polen een onderwerp van gesprekken en verhandelingen op het Congres van Wenen.
De Engelse minister van Buitenlandse Zaken, Robert Castlereagh, stelde o.a. het volgende voor: een onafhankelijke Poolse staat binnen de grenzen van 1772, terugkeer naar de situatie van 1791 inclusief de 3 mei Grondwet of de verdeling van het hertogdom Warschau langs de rivier de Vistula.
karikatuur congres van wenen

bron: muzeum wojska polskiego, Warszawa

De Russische tsaar Alexander I ging daar niet mee akkoord. Hij voelde meer voor het plan, dat samen met Berlijn werd voorbereid.
Rusland zou dan het hele hertogdom Warschau (met uitzondering van Gdansk en Torun) krijgen in geval dat Pruisen het gehele Saksen mocht hebben (…).
Uiteindelijk kregen Pruisen de helft van Saksen, Gdansk en Torun en een deel van de graafschap Poznan en Bydgoszcz, waaruit het Groothertogdom Poznań is opgericht.
Oostenrijk zag van Nieuw-Galicië af en ze kreeg Provincie Wieliczka en het district Tarnów. Krakau werd een vrije stad onder het toezicht van de drie machten (3).
De rest van hertogdom Warschau onder de naam “Koninkrijk Polen” werd in het heersende Rusland geplaatst, ‘in de volledige eigendom van de tsaar, zijn erfgenamen en opvolgers voor eeuwig’.
De Europese mogendheden negeerden de bepalingen van de territoriale integriteit van het Hertogdom van Warschau. Ze hebben geen rekening gehouden met de nationale structuur van het gebied van voormalige Polen.
Volgens professor Ryba, was het wel belangrijk dat de naam “Koninkrijk Polen” opnieuw in het internationale bewustzijn werd teruggebracht, wat de eerdere Russisch-Pruisische overeenkomsten doorstreepte.
De bepalingen van het Weense Congres werden de basis voor de vorming van de politieke orde in Europa tot het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog.
Noch de tsaar noch de Pruisische koning of de Oostenrijkse keizer hield zich aan de beslissingen van het congres.
Na de novemberopstand (powstanie listopadowe 1830) werd de constitutie van het Koninkrijk Polen afgeschaft en na de januariopstand (powstanie styczniowe 1863) werd ook de naam “Koninkrijk Polen” verworpen.
Het Congres van Wenen heeft het natuurlijke recht van de Polen op hun eigen staat niet erkend, noch de grenzen van de Poolse Republiek voor de deling, noch de grenzen van het hertogdom Warschau, dat na de val van Napoleon werd afgeschaft.
Het verdelen van het Poolse grondgebied tussen de buurlanden was nog steeds een gebruikelijke praktijk (1).
Pakt Ribbentrob-Mołotov 1939
Het is niet waar, zegt historicus Leszek Pietrzak, dat Sovjet-Unie vóór de uitbraak van de Tweede Wereldoorlog de vrede in Europa verdedigde. Vanaf het begin was Sovjet-Unie naast Duitsland het niet eens met de Europese orde die in 1919 in Versailles werd vastgesteld. Dit bracht deze twee landen vanzelfsprekend dichter bij elkaar.
Al in 1922 ontstond hun multilaterale samenwerking, met name op het gebied van militaire dienstverlening (2). Beide landen hebben consequent een nieuwe verdeling van Centraal-Europa nagestreefd (1).
De Vrede van Versailles van 1919 zou de kleinere naties het recht van zelfbeschikking en het recht om zich te verdedigen geven (14 punten van president Wilson).
Heel snel hebben de VS zich aan deze bepalingen onttrokken (geen bekrachtiging in het Amerikaans Senaat en de terugtrekking van de VS uit de Europese politiek).
Het was de premier van Groot-Brittannië, Loyd George die in 1920 Lenin, Trotsky, Kamieniev en Stalin (volgorde van belangrijkheid toen) met alle eer naar Londen uitnodigde en de Poolse bevolking aan de Sovjets wilde geven.
Hij deed het op een meer bewuste en cynische wijze dan Chamberlain in 1938 tegen Tsjechen en Churchill en Roosevelt in Jalta in 1945. Het Westen heeft zijn eigen regels verraden (5), met alle gevolgen voor de toekomst.
Het pact van Ribbentrop-Molotov van 1939 was formeel een non-agressie pact, alsof vrede in de regio zowel Duitsland als Rusland aan het hart lag. Maar het geheime protocol  van dit pact liet er geen twijfels over dat het om een deling ging (1).

Het pact betrof niet alleen de verdeling van Europa, het vormde ook de basis voor een nauwe samenwerking tussen Sovjet-Unie en het Derde Rijk.
Ribbentrop-Molotov

Bron: dzieje.pl

In het kader van handelsovereenkomsten leverde de USSR het Derde Rijk grondstoffen in ruil voor de Duitse militaire en civiele technologie.
Hierdoor kon het Derde Rijk tussen 1939 en 1941 zijn grondgebied uitbreiden en de Britse economische blokkade omzeilen.
Het was de Sovjet-Unie die tot 1941 een strategische en economische partner en de belangrijkste exporteur van grondstoffen voor de Duitse oorlogsindustrie was.
De inval van de Sovjets in de oostelijke gebieden van het Poolse Republiek op 17 september 1939 was geen vreedzame actie om de Poolse burgers tegen de Duitse bezetter te beschermen. Het was de agressie tegen Polen, die uit het Ribbentrop-Molotov-pact voortvloeide.
Toen 1 september de Duitse legers Polen aanvielen, stond Stalin bewust op het juiste moment te wachten om zijn plaats in de oorlog te nemen. Stalin was vooral bezig met het creëren van de politieke schijn voor de door hem en de Duitsers geplande agressie tegen Polen (2).
Het Ribbentrop-Molotov-pact was een echte verwijzing naar de Russisch-Pruisische afspraken uit de 18e en 19e eeuw over de deling van Polen (1).
Bronnen:
(1) M. Ryba: “Odklamac wczoraj i dzis”/’Historia faktyczna zamiast propagandy – od rozbiorow do PRL, legalizacja niesprawiedliwosci’, str. 15-65
(2) L. Pietrzak: “Piec rosyjskich klamstw”, str. 109
(4) het geheime protocol in pakt Ribbentrop-Molotow, dat de deling van Centraal Europa betrof:  https://pl.wikisource.org/wiki/Tajny_protok%C3%B3%C5%82_do_paktu_III_Rzesza_-_ZSRR_z_23_sierpnia_1939
(5) A. Nowak: “Pierwsza zdrada Zachodu”: https://www.youtube.com/watch?v=6bwNvki98No

Blog#18: Polen na de hervormingen van 1788-1792: oorlog met Rusland, verraad van Pruisen en de Kosciuszko Insurrectie

 

Pruisen en Oostenrijk steunen afhankelijk de Poolse grondwet van 3 mei 1791, Rusland verklaart de oorlog aan Polen

 

Rusland weigerde de grondwet van 3 mei te erkennen en na het afronden van de oorlog met Turkije verklaarde ze de oorlog aan Polen. Het gebeurde op het moment dat het de Poolse regering net lukte het aantal soldaten tot 45 duizend te verhogen.

 

Men rekende op de door Pruisen beloofde militaire steun. Maar als het puntje bij paaltje kwam, begon Pruisen al in 1790 er om heen te draaien.

 

Poolse edelen, die tegen de grondwet waren, vormden de minderheid in het land. Wanneer tsarina 60.000 troepen richting Polen stuurde om hen te ondersteunen, hebben ze een samenzwering tegen de veranderingen in het land georganiseerd.

 

De Poolse koning ging dit keer wel akkoord met de Poolse oorlog tegen Rusland.

 

En toen ontkende de koning van Pruisen het verbond, dat zijn afgezant zo plechtig voor het Poolse parlement had gezworen en samen met Rusland trad hij tegen Polen.

 

De zwakte van Stanislaw August

 

Stanislaw August was voorstander van de hervormingen en hij wist uitstekend wat het land nodig had, maar hij miste de ondernemingsgeest. Hij wist niet of hij de voorstanders van hervormingen moest aanmoedigen, of ze juist afremmen en meer Rusland vleien.

 

Het was een geleerd iemand, die liefde voor kunst en wetenschap had, maar hij was geen goede koning en geen goede politicus.

 

Gewend aan een comfortabel leven, niet in staat om offers te brengen, roekeloos, voortdurend in de schulden, en hulp bij tsarina van Rusland zoekend. Hij begreep niet hoe dit zijn positie als koning verzwakte.

 

De Russische tsarina ging akkoord met zijn kandidatuur als koning. Ze kende hem goed en ze wist dat hij haar volgzaam zou zijn.
Stanislaw August was nu bang om de troon te verliezen en hij zwichtte voor haar druk. Hij koos de kant van de tegenstanders van de hervormingen en hij ging akkoord met de vermindering van het Pools-Litouwse leger tot 15 duizend.

 

De Poolse officieren werden wanhopig. Rusland en Pruisen maakten zich opnieuw op om Polen de delen.

 

De generaal Madalinski weigerde zijn regimenten te ontwapenen en hij vertrok naar Krakau. Hetzelfde deed generaal Kosciuszko. Daar ontmoetten ze de grondleggers van de Poolse grondwet om samen een plan van opstand tegen de Russische repressies te maken.
Een gevecht tegen de drie indringers tegelijk was onmogelijk. Zo begon de Kosciuszko Insurrectie in 1794.

 

Adel en de boeren vechten samen bij Raclawice, oproep van Kosciuszko

 

Het volk droeg de hoogste militaire en civiele leiding in het land aan Kosciuszko. De koning Stanislaw August had geen macht meer.

 

Het eerste gevecht was de slag van Raclawice. Het was ook een zeer belangrijke gebeurtenis in de Poolse geschiedenis.

 

25 jaar eerder in de opstand (konfederacja barska) tegen de illegale aanwezigheid van het Russische leger in Polen heeft alleen de adel gevochten. In de slag van Raclawice werden ze door de boeren, die vrijwillig het leger in gingen, versterkt.

 

Omdat deze boeren geen wapens hadden, hebben ze de zeisen aan de stokken vastgemaakt en hiermee gevochten. De troepen, die ze vormden werden kosynierzy (van het woord ‘kosa’ = zeis) genoemd en ze hebben zich van hun taak uitstekend gekweten.

 

De Constitutie van 3 Mei en de slag van Raclawice toonden duidelijk aan dat Polen herboren was, had ordelijk staatsbestel en een gezonde samenleving.

 

In Polaniec deed Kosciuszko beroep zowel op de boeren als op de grootgrondbezitters om in overleg de militaire dienst van de boeren te regelen. Hun boerderijen zouden dan van alle verplichtingen vrijgesteld worden.

 

Kosciuszko was niet van plan boeren tegen de grootgrondbezitters aan te zetten, zoals hij het zei “laten we geen Franse revolutie maken”.

 

De Kosciuszko Insurrectie was een voorbeeld van grote moed, toewijding, vechtkunst, bouwkunde en overwinning. Maar het was onmogelijk tegen drie sterke partijen tegelijk te vechten. Het lukte meerdere malen de belegering van Warschau af te weren, Krakau regio van Pruisen te bevrijden en de weg van de Russische versterking af te snijden. Toen nog Oostenrijk de Poolse troepen had omsingeld en ze van de buitenwereld afsneed, was de oorlog beslist. De derde deling van de Poolse staat volgde.

 

Politieke plundering van een gezond land en de overleving van de Polen

 

Rusland, Pruisen en Oostenrijk waren toen, zoals men het vandaag zou omschrijven totalitaire (absolute) staten, waarin zoiets als grondwet onbespreekbaar was. Deze landen hebben altijd op het Poolse grondgebied geloerd.

 

Hun inval in Polen was een daad van wetteloosheid en geweld, maar aan de wereld vertelden ze dat Polen een slechte regering had (1).

 

Berlijn en Petersburg zorgden zeer effectief voor een slecht imago van Polen. Het westen van Europa zou gaan geloven dat in Polen ‘anarchie’, ‘achterlijkheid’ en ‘religieus fanatisme’ heersten. Zoals gebruikelijk, konden ze hierbij op de bevriende “filosofen”, die toen het denken en voelen van de mens in Europa vormden, rekenen (2).

 

Na de derde deling verdween Polen voor 123 jaar van de politieke kaart van Europa. Maar de Poolse natie bestond verder en haar doel vanzelfsprekend was de onafhankelijkheid te herwinnen.

 

In de Poolse geschiedenis waren fouten – zei Feliks Koneczny, histioricus, filosoof en kenner van de beschavingen – maar er was geen kwaad. Een Pool erkende zijn fouten en ze herstelde. Hij hoefde zich nooit voor zijn landgenoten of voor zijn geschiedenis te schamen en hij diende zijn eigen land altijd met liefde. De Poolse geschiedenis eindigde daarom niet met de deling van de Poolse staat.

 

Dankzij de ideële, morele en geestelijke kracht van de Polen en ondanks de wrede onderdrukking door Rusland, Pruisen en Oostenrijk ontwikkelde de Poolse natie verder.

 

 

Bron:
(1) F. Koneczny: “Dzieje Polski”, Servire Veritati, Lublin 2010 pag.299-310
(2) B. Stanislawczyk: “Kto sie boi prawdy?”, pag. 89
kaart van de drie delingen van de Poolse Republiek in de achttiende eeuw

Blog#10: Deling van Polen in de achttiende eeuw- deel 2: de daad

 

Op 5 augustus 1772 hebben Rusland, Pruisen en Oostenrijk een geheim verdrag over de deling van Polen getekend en ze hebben hun leger naar Polen gestuurd.

 

Deze daad was een schending van alle mogelijke regels van handelen tot dusver op het Europese continent. Dus hebben al deze landen geprobeerd een formele basis voor zijn “legalisatie” te vinden.

 

Oostenrijk kon het moeilijkst verkopen. Een katholiek land dat zich tegen het katholieke Polen samen met het protestantse Pruisen en orthodoxe Rusland verklaarde.
Nog steeds levend was de herinnering aan de overwinning van Wenen, waarin de Poolse koning Jan III Sobieski Wenen en Europa gered had tegen de druk van de islamitische Turken.

 

Dus in de tijd van de deling verscheen in Oostenrijk een ronduit absurde argument. Oostenrijk zou een deel van het Poolse grondgebied willen redden tegen de plunderingen door de protestantse en orthodoxe landen.

 

Het legaliseren van dit onrecht baseerde niet alleen op het zoeken naar juridische en historische redenen voor aanspraken op het Poolse grondgebied. Ook werden Polen gedwongen deze handelingen goed te keuren (2).

 

De aanvallende staten, Rusland en Pruisen wilden een bevestiging van het Poolse parlement dat Polen van de door hen bezette grondgebieden afstand zou nemen.

 

Ze gebruikten daartoe hun agenten, omkoping en dwang voor het bijeenroepen van het parlement. Verzet tegen deze illegaliteit kon niet baten. De Russische troepen drongen het parlement binnen en omringden de afgezanten. Twee jaar duurde het voordat Rusland, Pruisen en Oostenrijk hun doel hadden bereikt (1).

 

Daarnaast gebruikten ze speciaal daartoe ontworpen verdragen met de Poolse Republiek.

 

Zo lezen we dat het grondgebied door Oostenrijk bezet, werd Polen niet afgepakt maar dat Polen daar ‘vrijwillig afstand van had genomen’. In dezelfde geest klonken de verdragen met Rusland.
“De onrustige situatie in het land, (…) die niet alleen het systeem dreigde te verstoren maar ook de betrekkingen met de buurlanden (…) en de oude vriendschap en eenheid tussen “Polen en Rusland”. Dit moest een boodschap afdragen dat de deling van Polen door haar zelf werd veroorzaakt
Met de ‘onrustige situatie’ werd de opstand (konfederacja barska) tegen de illegale aanwezigheid van de Russische troepen in Polen bedoeld. Dit verdrag werd in 1773 bevestigd (2).

 

Om de bevestiging van de tweede deling van Polen (1793) te verkrijgen, hebben de Russische en Pruisische troepen opnieuw het Poolse parlement betreden.
Ze hebben de afgezanten drie dagen en drie nachten zonder slaap en eten gehouden totdat ze zich overgaven. Daarna duurde twee maanden de gijzeling van de afgezanten totdat ze het verdrag tekenden.

 

Keizer Leopold II van Oostenrijk had geen deel aan de tweede deling van Polen gehad. Hij heeft eerder de Poolse “Constitutie Van 3 Mei” (1791) erkend en hij had zijn woord gehouden (1).

 

In 1795 vond de derde deling van Polen. De Russische ambassadeur, Repnin las aan de Poolse koning voor wat hij moest opschrijven en ondertekenen.

 

Dus formeel gezien, hoewel onder dwang werden alle delingen van Polen door het Poolse parlement of door de koning getekend.

 

De immorele kant van deze daden moedigde de Polen aan om zich in de toekomst bij de verschillende Europese trends, tegen de “conservatieve” monarchieën van Oostenrijk, Rusland i Pruisen aan te sluiten.

 

Dat “conservatisme”, was echter sterk machiavellistisch en demoraliserend voor de samenleving. Het had op geen enkele wijze iets met de echte christelijke morele orde in Europa te maken.

 

Over de “moraliteit” van de belangrijkste indringers, Rusland en Pruisen getuigt het geheime artikel over Polen in het verdrag tussen Rusland en Pruisen, gesloten in 1797.

 

De partijen verplichten zich tot de totale afschaffing van elke herinnering aan een soevereine Poolse Koninkrijk en om het voor toen en voor altijd als niet bestaande te beschouwen.

 

Dit Russisch-Pruisische verdrag vervolgde Polen tot aan de twintigste eeuw (Ribbentrop-Molotov-pact) (2).

 

 

Bronnen:
(1) F. Koneczny, “Dzieje Polski”, Polska w Uniach – Rozbiory Polski, pag. 285-291
(2) M. Ryba, “Odklamac wczoraj i dzis”, wybor tekstow historycznych, pag. 33-36

mijnpolen.nl