Blog#47: Duits mediaconcern voert oorlog tegen de historische waarheid in Polen. Deel 2: professor Spanner maakte zeep van menselijk vet.

03 feb
2019

Vervolg op deel 1.


Inleiding

Met het feit dat Duitsers zeep van menselijk vet tijdens de Tweede Wereldoorlog in Gdansk maakten, ben ik vanaf mijn kindertijd opgegroeid. 

Voor mij was het een gegeven en ik stond er nooit stil bij dat het in de wereld onbekend kon zijn of zelfs een onderwerp van ontkenning of aanval kon worden. 

Geboren en getogen in Gdansk ging ik vaak lopend naar het centrum van de stad. Door het park langs het academisch zwembad en dan de Laan der Overwinning (Aleja Zwyciestwa) over.

Het zebrapad eindigt precies tegenover het Anatomisch Instituut van de Medische Academie. 

Marmer gedenkmonument. Bron: historia.trojmiasto.pl

Een herdenkingsbord aan de voorgevel van het gebouw herinnert aan deze misdaad uit de Tweede Wereldoorlog.


Zofia Nałkowska in Nürnberg

De vroegste getuigenissen daarvan  lezen we in het boek “Medaliony” van Zofia Nałkowska (1884-1954). 


Zofia Nałkowska. Bron: prabook

Zofia Nałkowska, schrijfster en journaliste deed verslagen van de processen in Nürnberg.

Haar werk voor de commissie die het onderzoek naar de nazi-oorlogsmisdaden deed, vormde een inspiratiebron voor haar verzameling korte verhalen “Medaliony” (Medallions) uit 1946.

De auteur geeft de waarheid over die dagen weer – de waarheid die is vervat in de woorden van degenen die het hebben gezien en het hebben overleefd. 

Ze schrijft rechtstreeks over het Duitse wetenschappelijke instituut waar de productie van zeep uit menselijk vet plaatsvond, over het lijden en de dood van vrouwelijke gevangenen in vernietigingskampen, over verschillende methoden van het uitroeien van Joden en het vergassen van kinderen in Auschwitz. (1)


De eerste onderzoekscommissie

Het was mei 1945 toen de eerste speciale commissie, onder leiding van de burgemeester van Gdansk, in het kleine gebouw van het maceratorium aan het Instituut voor Anatomie in Gdansk arriveerde.

Haar directeur, prof. Rudolf Maria Spanner was inmiddels sinds twee maanden in Duitsland. 

Zeep. Bron: niezwykle.com


Vier platte stukken massa met zeepstructuur in een grijs-gele kleur met witte afzettingen stond in het centrum van de belangstelling van de commissie. (2)

De In het instituut aangetroffen lichamen. Bron: focus.pl
Laboratorium van het Anatomie-instituut in Gdansk, 1945. Bron: trojmiasto.pl

” (…) Eerst komen ze in een kelder, waar in een paar enorme kuipen de lichamen liggen, bewaard in een uitstekende staat.

In een ander bad liggen afgesneden hoofden.

Daarna gaan ze naar een klein gebouw van rood baksteen.

Daar treffen ze een ketel in het haard aan, bedoeld voor het koken van menselijke torso’s die van de huid zijn ontdaan.

In een glazen kast, op de planken liggen gekookte schedels en botten, en in een mand – geprepareerde stukken menselijke huid.

Ze zien ook een kachel waarin afval en botten werden verbrand. Er zijn stukken witte zeep en vormen op de tafel.(…)”. (3)

Geruchten over een “zeepfabriek van mensen”, maar ook berichten over de geheime transporten met lijken naar het instituut tijdens de oorlog waren weid verbreid. 

Stanislaw Byczkowski, toxicoloog, die het laboratorium van Spanner op 17 april 1945 onderzocht, schreef later in zijn memoires dat ‘afgezien van andere werkzaamheden, werden hier pogingen ondernomen om zeep van menselijke resten te maken”. (4)

In de tijd waarin de omvang van de door de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog gepleegde misdaden werd ontdekt, was hier niets bijzonders aan.

In het eerste naoorlogse nummer van het dagblad “Dziennik Baltycki” kon men in een groot artikel lezen dat “al in de Eerste Wereldoorlog meldingen waren dat Duitsers zeep van menselijk vet maakten”. Niemand was echter toen in staat een bewijsmateriaal te leveren. (4)

Laborant van Spanner

Op 6 mei 1945 hebben de veiligheidsdiensten Zygmunt Mazur, één van de laboranten van prof. Spanner aangehouden. Mazur bekende.

Hij liet ook een huisrecept voor de productie van zeep zien, die Gertrud Koytek, medische assistente van prof. Spanner had meegebracht. (4)

” (…) De ondervraagde spreekt over het productieproces, het verwerven van menselijke lichamen uit gevangenissen en ziekenhuizen voor krankzinnigen (…) Hij weet ook niet wat de professor met de kant-en-klare zeep deed. Hij vermoedt dat de professor het verboden heeft om te praten over wat ze deden omdat “burgers” daarachter konden komen en onnodige onrusten veroorzaken. Hij is zich niet van bewust dat het maken van zeep van menselijk vet een misdaad was. Hij geeft toe dat hij deze zeep zelf heeft gebruikt, hij walgde in eerste instantie zelf, maar het schuimde goed en werd gebruikt voor het wassen. Ten slotte voegt hij eraan toe dat “in Duitsland, je kunt zeggen, mensen iets kunnen doen – uit het niets …“(…)”. (3)

Collega’s van Spanner

(…) s Middags zijn de collega’s van prof Spanner voor het verhoor aan de beurt. Beiden zijn artsen en beweren dat ze niets van de productie van zeep uit menselijk vet wisten. Beiden zijn het erover eens dat Spanner daar toe in staat was. De lange dokter rechtvaardigt de procedure van Spanner met een bevel dat hij kon krijgen en die hij heeft uitgevoerd omdat hij een “straflied van de partij” was. Zijn metgezel is ervan overtuigd dat het gedrag van de wetenschapper te wijten is aan de economische toestand van Duitsland, dat toen “een groot gebrek aan vetten” ervoer.(…)”. (3)


Nieuw onderzoek uit 2002

Op verzoek van de Duitse minderheden in Polen heeft het Poolse Instituut voor de Nationale Herinnering een nieuw onderzoek in 2002 opgestart. 

Dit onderzoek bevestigde definitief de feiten uit de verslagen van Zofia Nalkowska. 

Spanner, wereldberoemde kandidaat voor de Nobelprijs

prof. Rudolf Spanner. Bron: verzameling van Janusz Uklejewski.


Duitse professor Rudolf Spanner leidde het Anatomisch Instituut voor Medische Academie in Gdansk tijdens de Duitse bezetting van Polen in de Tweede Wereldoorlog. (5)

Het Poolse Senaat in Gdansk benoemde de Staatsacademie voor Praktische Geneeskunde op 4 december 1934 . Haar doel was praktisch medisch onderwijs als voortzetting van de theoretische studies aan andere universiteiten.

Nadat de Duitsers Polen in september 1939 hadden bezet en in het Derde Rijk ingelijfd, kreeg de academie een bredere bestemming. 

Om de rang van de universiteit te verhogen, werden medewerkers uit het Derde Rijk naar Gdańsk gebracht.

Prof. Rudolf Spanner was één van hen. Hij heeft de leerstoel anatomie en embryologie in het voormalige Pallottine-gebouw op de hoek van de Laan der Overwinning (al. Zwycięstwa) en de Maria Skłodowska-Curie laan overgenomen.

Spanner, een wetenschapper uit Koblenz, vanaf 1936 lied van de NSDAP, wereldberoemde specialist in placenta, vasculaire systeemverbindingen en in het maken van preparaten. 

In 1939 werd hij genomineerd voor de Nobelprijs op het gebied van fysiologie en geneeskunde voor zijn werk aan nierfysiologie. (4)


Een van de zwartste kaarten uit de WOII

De activiteiten van Spanner behoren tot “één van de zwartste kaarten uit de Tweede Wereldoorlog“, zegt Witold Kulesza, hoofd van de Commissie voor de vervolging van misdaden tegen de Poolse natie in Gdansk. 


Hij benadrukte tegelijk, dat als Spanner nog in leven was, zou niemand hem van de nazi-misdaden kunnen beschuldigen. Eventueel voor het wissen van sporen van de misdaden, door de lijken te vernietigen.

Bron: holocaust.cz


Lijken voor de experimenten kwamen o.a. uit een psychiatrisch ziekenhuis in Kocborowo, uit een gevangenis in Koningsberg en ook uit de vernietigingskamp in Stutthof in de buurt van Gdansk. 

Plattegrond van Stutthof. Bron: wikipedia


Spanner ontkende het laatste, maar zijn medewerkers bevestigden het tijdens het proces in Nürnberg. (5)

Spanner praatte altijd over een “Post-handhavingsmateriaal”, d.w.z. een lijk na onthoofding met een guillotine, minder vaak na ophanging.

In één geval was er zeker sprake van lichamen van de Poolse verzetsstrijders, die de Gestapo had gedood. Spanner ondertekende hun overlijdensaktes. (4)

Experimenten van Spanner waren helemaal niet zo vreemd in die tijd, benadrukt Witold Kulesza.

Als voorbeeld geeft hij de activiteiten van één van de Duitse wetenschappers aan de universiteit in Poznań, die schedels van de Polen en Joden aan het Natuurhistorisch Museum in Wenen verkocht om ze in het z.g.n. rassenkast te tentoonstellen. (5)


De zeep, het bewijs in Den Haag

Het onderzoek wees uit dat de door Spanner gemaakte zeep voor het schoonmaken van kamers en tafels in het prosectorium werd gebruikt. 


De zeep had een onaangename geur – verklaarden de getuigen – daarom werd er amandelolie aan toegevoegd.


Het is vastgesteld dat het team van Spanner erin slaagde om tientallen tot enkele tientallen kilo zeep van menselijke lijken te produceren


Deze zeep was één van de materiële bewijzen van de nazi-misdaden tijdens de rechtszaak in Nürnberg tussen november 1945 en de november 1946. 


De pot met zeep wordt nu samen met de volledige documentatie van het proces van Nürnberg opgeslagen in de archieven van het Internationaal Gerechtshof in Den Haag.


Professor Stołyhwo, die een monster van deze zeep heeft getest, zei dat zeep op een natuurlijke wijze tijdens het smelten van menselijke lijken ontstaat.

In dit geval echter voegde men kaolien eraan toe. Dit schuurmiddel maakt zeep geschikt voor gebruik en “voor mij – zei prof. Stołyhwo – is het een schending van de ethiek“.

De Amerikaanse FBI heeft het stukje zeep onderzocht en geen menselijke DNA of haren gevonden. (5)


Nieuwe getuigen

Tijdens het nieuwe onderzoek naar de activiteiten van Spanner uit de Tweede Wereldoorlog hebben zich 20 nieuwe getuigen aangemeld – zei officier van justitie, Piotr Niesyn – o.a. de voormalige Poolse soldaten, de militie en de gevangenen van de concentratiekamp Stutthof.


De officier van Justitie kreeg de gelegenheid om een ander stukje bruine zeep afkomstig van het Instituut te onderzoeken.

De uitkomsten daarvan bevestigden dezelfde eigenschappen als die van de zeep in Den Haag. 

De onderzoekers beschikten bovendien over documenten van de eerste inspectie van het Anatomisch Instituut gemaakt direct na de bevrijding van Gdansk in 1945. (5)


Spanner nooit vervolgd

Spanner werd in Duitsland in 1947 en 1948 aangehouden en verhoord.

Tijdens het verhoor, zei hij, dat hij zeep van menselijk vet alleen voor de impregnatie van gewrichtsbanden gebruikte. Het onderzoek naar zijn zaak werd toen gestaakt.


Alleen de Britten hadden de stappen tegen Spanner ondernomen en ze wisten hem van de universiteit van Keulen te verdrijven.


Spanner werkte vervolgens als een reguliere arts in Sleeswijk-Holstein. Hij stierf in 1960 in Keulen. (5)

Vorige blog: Deel 1

Bronnen:

(1) Zofia Nalkowska, “Medaliony”/’Medaliony’: https://klp.pl/medaliony/

(2) https://historia.trojmiasto.pl/Profesor-samo-zlo-n101295

(3) Zofia Nalkowska, “Medaliony”, ‘Profesor Spanner’: https://klp.pl/medaliony/a-6073.html

(4) https://historia.trojmiasto.pl/Profesor-samo-zlo-n101295

(5) https://wiadomosci.wp.pl/w-gdansku-produkowano-mydlo-z-tluszczu-ludzkiego-6036251797471873a

Geef een reactie