Blog#21: Deling van Polen in de 19-de en 20-te eeuw – deel 2: Jałta 1945

Polen in de Tweede Wereldoorlog en Jalta 1945
30 sep
2017

 

1 september 1939 en de gevolgen van 1920
 

 

Volgens de Britse en Franse toezeggingen zou Polen militaire steun van deze landen al in de eerste dagen van de Duitse agressie moeten ontvangen. Dat gebeurde niet (1).

 

De westerse mogendheden waren in feite niet van plan hun verplichtingen na te komen.

 

De tegenzin om aan een nieuwe oorlog te beginnen, rechtvaardigde het feit dat Frankrijk door de Eerste Wereldoorlog uitgeput en failliet was, en Groot-Brittannië zat diep in de schulden bij de Amerikanen.

 

Hier ging het echter ook om iets anders, namelijk de houding van deze landen tegenover Polen en in het algemeen tegenover Centraal- en Oost-Europa (red. IV: vaak Oost-Europa genoemd). Zoals de Britse premier in 1920 Loyd George het verwoordde “landen die ver weg van ons zijn en waar we niks van weten” (2).

 

In hun beleving was Polen zwak en anarchistisch (2)(3). Alsof men een echo van de achttiende-eeuwse propaganda over Polen hoorde, die door Catharina II werd gecreëerd om in Polen haar gang te kunnen gaan.

 

Schijnwerkelijkheid is de kern van elke propaganda, feiten zijn niet belangrijk, maar wat mensen over een ander leren en wat ze zullen denken (12).

 

Op 11 augustus 1920 wilde de Britse premier Loyd George het hele “Oost-Europa” aan de Sovjets geven. Ook eiste hij concessies ten koste van Polen in de vredesverdrag van Versailles (1919/20).

 

Het was een appeasement beleid ten opzichte van Duitsland en Rusland, dat wil zeggen, het tevreden stellen van de ‘keizerlijke eetlust’ ten koste van de zwakkere landen.

 

Polen, had recht om te bestaan indien ze klein was en Rusland als Duitsland niet in de weg stond. Het was een bittere ervaring, die Polen in 1939 vergeten was (2).

 

Van de diplomatieke kant had de Tweede Wereldoorlog al vanaf het begin desastreuze gevolgen voor Polen.

 

De Poolse autoriteiten deden er alles aan om te voorkomen dat de Poolse regering zou geliquideerd worden.
Ze hebben de overgave in september 1939 nooit ondertekend. Ze zijn naar Roemenië vertrokken, waar ze vervolgens onder de Duitse druk werden gearresteerd.

 

De Poolse president, Moscicki, met zijn grondwettelijke bevoegdheden, benoemde een nieuwe regering. Eerst in Frankrijk en later in Groot-Brittannië.

 

Dus formeel bestond de Poolse staat verder. Er was een Pools leger gevormd in het Westen, evenals een ondergronds leger in Polen (Armia Krajowa, AK = Home Army) en de ondergrondse administratie (1).

 

De rol van Polen in de Tweede Wereldoorlog en Jałta 1945

 

In de Tweede Wereldoorlog vochten Polen aan de kant van de geallieerden. Naast de Amerikanen, de Sovjet-Unie en de Britten hadden ze het grootste aantal troepen in de oorlog tegen Hitler.

 

250.000 Polen vochten naast de Britse en Canadese soldaten in Noord-Afrika, Monte Casino, Arnhem, Narvik, Frankrijk (Normandië, de beslissende oorlog om Normandië in Montormel), Berlin, Warschau.

 

1 op de 12 piloten in de strijd om Groot-Brittannië waren Polen. Polen speelden een enorme rol in het verwerven van informatie (43% van de waardevolle informatie kwam uit Polen), het spioneren voor de geallieerden en het breken van de Enigma-code (9).

 

In vergelijking met andere door de Duitsers bezette landen heeft de Poolse ondergrondse de meeste aanvallen op de vijand uitgevoerd. Dit leidde tot verschrikkelijke vergeldingsacties.

 

Er was geen collaborerende regering in Polen. Samenwerking met de bezetter was zeldzaam en door de Poolse ondergrondse met de dood bestraft (10).

 

25% van de rechtvaardigen onder de volkeren die hun leven waagden om Joden tijdens de Holocaust te redden, Yad Vashem (14), zijn Pools (10). Polen was het enige land in de Tweede Wereldoorlog waar Duitsers elke vorm van hulp (al was het een glaasje water geven) aan mensen met de Joodse afkomst direct met de dood straften. De helper en zijn familie werden ter plekke doodgeschoten.

 

In zijn herinneringen schreef Churchill, dat:
“(…) Given the knife-edge on which the outcome depended, it could be argued that the Poles played a key role in turning the tide of victory when the fate not just of Britain, but of the world, hung in the balance” (9). “The Polish contribution to Allied victory in the Second World War was extraordinary, perhaps even decisive, but for many years it was disgracefully played down, obscured by the politics of the Cold War” (11).

 

Daarom kunnen de Jalta bepalingen in 1945 niet anders gezien worden als verraad van de Verenigde Staten en Groot-Brittannië tegen Polen.

 

Ze hebben de Poolse regering in ballingschap van haar bevoegdheden beroofd, en het Poolse leger dat in het Westen heeft gevochten aan zijn lot over gelaten.

 

Door de acceptatie van de tijdelijke regering in Polen op basis van de PKWN, hebben de geallieerden de Moskou agentuur in Polen goedgekeurd. Op alle afspraken met de Poolse regering hebben ze hun woord niet gehouden en de door hen zelf opgestelde Atlantische Kaart hebben ze geschonden.

 

In Jalta gingen Theodore Roosevelt en Winston Churchill akkoord met een drastische verschuiving van de Poolse grens naar het Westen toe, wat de toestemming betekende voor de nieuwe Poolse deling en het verlies van de soevereiniteit van Polen aan de Sovjet-Unie.

 

Zoals in de achttiende eeuw ook nu werd naar een ‘morele’ rechtvaardiging van de deze handelingen gezocht, dus:

 

  1. ze hebben de voormalige premier van de Poolse regering in Londen Stanisław Mikołajczyk overtuigd om aan de regering in Warschau deel te nemen, alsof er sprake was van een coalitie in die regering
  2. in de vrije en democratische verkiezingen zou een nieuwe Poolse regering worden gecreëerd. Aan deze verkiezingen zouden alle Polen dus ook die in het buitenland, en alle democratische en anti-fascistische groepen moeten deelnemen.

 

Zoals blijkt, de Sovjet-communisten bepaalden zelf welke groepen “anti-fascistisch” waren (1).

 

Net als de bezetter in de oorlog pasten de Sovjet-communisten brutale terreur, bezetting en openbare doodstraffen toe. De lijsten met de doodvonnissen en de uitgevoerde doodstraffen werden tot 1947 in de lokale dagbladen gepubliceerd. Iedereen in Polen wist het. De deling was eenduidig, iedereen die democratisch Polen wilde, werd gedood of vervolgd (…)(13).

 

De geallieerden waren er van bewust, dat Stalin geen van de bepalingen zou respecteren en dat de verkiezingen zouden worden vervalst (1), wat ook werkelijk gebeurde.
Om de aandacht van het Westen van de verkiezingen af te leiden, hebben de Sovjets een provocatie in Kielce (de z.g.n. pogrom van Kielce 1946) georganiseerd om het Poolse katholicisme in het kwaad licht te stellen en Polen van antisemitisme te beschuldigen (10).

 

13 februari 1945 verklaarde de Poolse regering in Londen dat de bepalingen van Jalta betreffende Poolse zaken niet als bindend voor de Poolse natie kunnen worden beschouwd.

 

Om deze reden heeft de Poolse regering in Londen zijn bestaan door de hele communistische periode van Polen gehandhaafd om de westerse wereld aan dit onrecht te blijven herinneren (1).

 

Bronnen:
(1) M. Ryba: “Odklamac wczoraj i dzis”/’Historia faktyczna zamiast propagandy – od rozbiorow do PRL, legalizacja niesprawiedliwosci’, str. 15-65
(2) A. Nowak: “Jak Zachod sprzedal Europe Wschodnia?”: https://www.youtube.com/watch?v=yfQ7rpq_irA&t=3820s
(3) A. Nowak: “Pierwsza zdrada Zachodu”: https://www.youtube.com/watch?v=6bwNvki98No
(10) James R. Thomson, Rice University, Houston, essay “Book Review: Fear – Anti-Semitism in Poland After Auschwitz”. The Chesterton Review (Special Polish Issue), volume XXXIII, Nos. 1&2 Spring/Smmer 2007 – review van het boek van Jan T. Gross, “Fear: Anti-Semitism in Poland After Auschwitz”
(11) Ben Macintyre, Poland’s war contribution was extraordinary, and disgracefully downplayed – The Times, december 10, 2010: http://www.thetimes.co.uk/tto/news/world/europe/article2839471.ece
(13) L. Zebrowski “Mity przeciwko Polsce”, ‘Swieto tragicznie spoznione – 1 marca, dzien “Zolniezy Wykletych”‘, pag. 256
(14)  In 1953 bekrachtigde het Israëlische parlement de Wet Martelaren- en Heldenherdenking (Yad Vashem), die Yad Vashem in Jerusalem de verantwoordelijkheid gaf onderscheidingen te geven en een monument op te richten voor deze rechtvaardigen onder de volkeren die hun leven waagden om Joden te redden:
http://www.yadvashem.org/yv/en/education/languages/dutch/encyclopedia/52.asp

Geef een reactie