Blog#18: Polen na de hervormingen van 1788-1792: oorlog met Rusland, verraad van Pruisen en de Kosciuszko Insurrectie

19 aug
2017

 

Pruisen en Oostenrijk steunen afhankelijk de Poolse grondwet van 3 mei 1791, Rusland verklaart de oorlog aan Polen

 

Rusland weigerde de grondwet van 3 mei te erkennen en na het afronden van de oorlog met Turkije verklaarde ze de oorlog aan Polen. Het gebeurde op het moment dat het de Poolse regering net lukte het aantal soldaten tot 45 duizend te verhogen.

 

Men rekende op de door Pruisen beloofde militaire steun. Maar als het puntje bij paaltje kwam, begon Pruisen al in 1790 er om heen te draaien.

 

Poolse edelen, die tegen de grondwet waren, vormden de minderheid in het land. Wanneer tsarina 60.000 troepen richting Polen stuurde om hen te ondersteunen, hebben ze een samenzwering tegen de veranderingen in het land georganiseerd.

 

De Poolse koning ging dit keer wel akkoord met de Poolse oorlog tegen Rusland.

 

En toen ontkende de koning van Pruisen het verbond, dat zijn afgezant zo plechtig voor het Poolse parlement had gezworen en samen met Rusland trad hij tegen Polen.

 

De zwakte van Stanislaw August

 

Stanislaw August was voorstander van de hervormingen en hij wist uitstekend wat het land nodig had, maar hij miste de ondernemingsgeest. Hij wist niet of hij de voorstanders van hervormingen moest aanmoedigen, of ze juist afremmen en meer Rusland vleien.

 

Het was een geleerd iemand, die liefde voor kunst en wetenschap had, maar hij was geen goede koning en geen goede politicus.

 

Gewend aan een comfortabel leven, niet in staat om offers te brengen, roekeloos, voortdurend in de schulden, en hulp bij tsarina van Rusland zoekend. Hij begreep niet hoe dit zijn positie als koning verzwakte.

 

De Russische tsarina ging akkoord met zijn kandidatuur als koning. Ze kende hem goed en ze wist dat hij haar volgzaam zou zijn.
Stanislaw August was nu bang om de troon te verliezen en hij zwichtte voor haar druk. Hij koos de kant van de tegenstanders van de hervormingen en hij ging akkoord met de vermindering van het Pools-Litouwse leger tot 15 duizend.

 

De Poolse officieren werden wanhopig. Rusland en Pruisen maakten zich opnieuw op om Polen de delen.

 

De generaal Madalinski weigerde zijn regimenten te ontwapenen en hij vertrok naar Krakau. Hetzelfde deed generaal Kosciuszko. Daar ontmoetten ze de grondleggers van de Poolse grondwet om samen een plan van opstand tegen de Russische repressies te maken.
Een gevecht tegen de drie indringers tegelijk was onmogelijk. Zo begon de Kosciuszko Insurrectie in 1794.

 

Adel en de boeren vechten samen bij Raclawice, oproep van Kosciuszko

 

Het volk droeg de hoogste militaire en civiele leiding in het land aan Kosciuszko. De koning Stanislaw August had geen macht meer.

 

Het eerste gevecht was de slag van Raclawice. Het was ook een zeer belangrijke gebeurtenis in de Poolse geschiedenis.

 

25 jaar eerder in de opstand (konfederacja barska) tegen de illegale aanwezigheid van het Russische leger in Polen heeft alleen de adel gevochten. In de slag van Raclawice werden ze door de boeren, die vrijwillig het leger in gingen, versterkt.

 

Omdat deze boeren geen wapens hadden, hebben ze de zeisen aan de stokken vastgemaakt en hiermee gevochten. De troepen, die ze vormden werden kosynierzy (van het woord ‘kosa’ = zeis) genoemd en ze hebben zich van hun taak uitstekend gekweten.

 

De Constitutie van 3 Mei en de slag van Raclawice toonden duidelijk aan dat Polen herboren was, had ordelijk staatsbestel en een gezonde samenleving.

 

In Polaniec deed Kosciuszko beroep zowel op de boeren als op de grootgrondbezitters om in overleg de militaire dienst van de boeren te regelen. Hun boerderijen zouden dan van alle verplichtingen vrijgesteld worden.

 

Kosciuszko was niet van plan boeren tegen de grootgrondbezitters aan te zetten, zoals hij het zei “laten we geen Franse revolutie maken”.

 

De Kosciuszko Insurrectie was een voorbeeld van grote moed, toewijding, vechtkunst, bouwkunde en overwinning. Maar het was onmogelijk tegen drie sterke partijen tegelijk te vechten. Het lukte meerdere malen de belegering van Warschau af te weren, Krakau regio van Pruisen te bevrijden en de weg van de Russische versterking af te snijden. Toen nog Oostenrijk de Poolse troepen had omsingeld en ze van de buitenwereld afsneed, was de oorlog beslist. De derde deling van de Poolse staat volgde.

 

Politieke plundering van een gezond land en de overleving van de Polen

 

Rusland, Pruisen en Oostenrijk waren toen, zoals men het vandaag zou omschrijven totalitaire (absolute) staten, waarin zoiets als grondwet onbespreekbaar was. Deze landen hebben altijd op het Poolse grondgebied geloerd.

 

Hun inval in Polen was een daad van wetteloosheid en geweld, maar aan de wereld vertelden ze dat Polen een slechte regering had (1).

 

Berlijn en Petersburg zorgden zeer effectief voor een slecht imago van Polen. Het westen van Europa zou gaan geloven dat in Polen ‘anarchie’, ‘achterlijkheid’ en ‘religieus fanatisme’ heersten. Zoals gebruikelijk, konden ze hierbij op de bevriende “filosofen”, die toen het denken en voelen van de mens in Europa vormden, rekenen (2).

 

Na de derde deling verdween Polen voor 123 jaar van de politieke kaart van Europa. Maar de Poolse natie bestond verder en haar doel vanzelfsprekend was de onafhankelijkheid te herwinnen.

 

In de Poolse geschiedenis waren fouten – zei Feliks Koneczny, histioricus, filosoof en kenner van de beschavingen – maar er was geen kwaad. Een Pool erkende zijn fouten en ze herstelde. Hij hoefde zich nooit voor zijn landgenoten of voor zijn geschiedenis te schamen en hij diende zijn eigen land altijd met liefde. De Poolse geschiedenis eindigde daarom niet met de deling van de Poolse staat.

 

Dankzij de ideële, morele en geestelijke kracht van de Polen en ondanks de wrede onderdrukking door Rusland, Pruisen en Oostenrijk ontwikkelde de Poolse natie verder.

 

 

Bron:
(1) F. Koneczny: “Dzieje Polski”, Servire Veritati, Lublin 2010 pag.299-310
(2) B. Stanislawczyk: “Kto sie boi prawdy?”, pag. 89

Geef een reactie