kopafbeelding

Blog#10: Deling van Polen in de achttiende eeuw- deel 2: de daad

kaart van de drie delingen van de Poolse Republiek in de achttiende eeuw
29 apr
2017

 

Op 5 augustus 1772 hebben Rusland, Pruisen en Oostenrijk een geheim verdrag over de deling van Polen getekend en ze hebben hun leger naar Polen gestuurd.

 

Deze daad was een schending van alle mogelijke regels van handelen tot dusver op het Europese continent. Dus hebben al deze landen geprobeerd een formele basis voor zijn “legalisatie” te vinden.

 

Oostenrijk kon het moeilijkst verkopen. Een katholiek land dat zich tegen het katholieke Polen samen met het protestantse Pruisen en orthodoxe Rusland verklaarde.
Nog steeds levend was de herinnering aan de overwinning van Wenen, waarin de Poolse koning Jan III Sobieski Wenen en Europa gered had tegen de druk van de islamitische Turken.

 

Dus in de tijd van de deling verscheen in Oostenrijk een ronduit absurde argument. Oostenrijk zou een deel van het Poolse grondgebied willen redden tegen de plunderingen door de protestantse en orthodoxe landen.

 

Het legaliseren van dit onrecht baseerde niet alleen op het zoeken naar juridische en historische redenen voor aanspraken op het Poolse grondgebied. Ook werden Polen gedwongen deze handelingen goed te keuren (2).

 

De aanvallende staten, Rusland en Pruisen wilden een bevestiging van het Poolse parlement dat Polen van de door hen bezette grondgebieden afstand zou nemen.

 

Ze gebruikten daartoe hun agenten, omkoping en dwang voor het bijeenroepen van het parlement. Verzet tegen deze illegaliteit kon niet baten. De Russische troepen drongen het parlement binnen en omringden de afgezanten. Twee jaar duurde het voordat Rusland, Pruisen en Oostenrijk hun doel hadden bereikt (1).

 

Daarnaast gebruikten ze speciaal daartoe ontworpen verdragen met de Poolse Republiek.

 

Zo lezen we dat het grondgebied door Oostenrijk bezet, werd Polen niet afgepakt maar dat Polen daar ‘vrijwillig afstand van had genomen’. In dezelfde geest klonken de verdragen met Rusland.
“De onrustige situatie in het land, (…) die niet alleen het systeem dreigde te verstoren maar ook de betrekkingen met de buurlanden (…) en de oude vriendschap en eenheid tussen “Polen en Rusland”. Dit moest een boodschap afdragen dat de deling van Polen door haar zelf werd veroorzaakt
Met de ‘onrustige situatie’ werd de opstand (konfederacja barska) tegen de illegale aanwezigheid van de Russische troepen in Polen bedoeld. Dit verdrag werd in 1773 bevestigd (2).

 

Om de bevestiging van de tweede deling van Polen (1793) te verkrijgen, hebben de Russische en Pruisische troepen opnieuw het Poolse parlement betreden.
Ze hebben de afgezanten drie dagen en drie nachten zonder slaap en eten gehouden totdat ze zich overgaven. Daarna duurde twee maanden de gijzeling van de afgezanten totdat ze het verdrag tekenden.

 

Keizer Leopold II van Oostenrijk had geen deel aan de tweede deling van Polen gehad. Hij heeft eerder de Poolse “Constitutie Van 3 Mei” (1791) erkend en hij had zijn woord gehouden (1).

 

In 1795 vond de derde deling van Polen. De Russische ambassadeur, Repnin las aan de Poolse koning voor wat hij moest opschrijven en ondertekenen.

 

Dus formeel gezien, hoewel onder dwang werden alle delingen van Polen door het Poolse parlement of door de koning getekend.

 

De immorele kant van deze daden moedigde de Polen aan om zich in de toekomst bij de verschillende Europese trends, tegen de “conservatieve” monarchieën van Oostenrijk, Rusland i Pruisen aan te sluiten.

 

Dat “conservatisme”, was echter sterk machiavellistisch en demoraliserend voor de samenleving. Het had op geen enkele wijze iets met de echte christelijke morele orde in Europa te maken.

 

Over de “moraliteit” van de belangrijkste indringers, Rusland en Pruisen getuigt het geheime artikel over Polen in het verdrag tussen Rusland en Pruisen, gesloten in 1797.

 

De partijen verplichten zich tot de totale afschaffing van elke herinnering aan een soevereine Poolse Koninkrijk en om het voor toen en voor altijd als niet bestaande te beschouwen.

 

Dit Russisch-Pruisische verdrag vervolgde Polen tot aan de twintigste eeuw (Ribbentrop-Molotov-pact) (2).

 

 

Bronnen:
(1) F. Koneczny, “Dzieje Polski”, Polska w Uniach – Rozbiory Polski, pag. 285-291
(2) M. Ryba, “Odklamac wczoraj i dzis”, wybor tekstow historycznych, pag. 33-36

Geef een reactie